Airco plaatsen: wat zijn de regels?

Of u voor een airco een vergunning nodig heeft, hangt af van de plek van de buitenunit en van het pand. Hieronder staan eerst de landelijke regels, daarna wat in Bergen op Zoom extra meespeelt. De binnenunit komt hier niet aan bod; het gaat om wat buiten verandert.

Op de grond: vergunningvrij onder voorwaarden

Een buitenunit van een airco of warmtepomp die op de grond staat, is vergunningvrij als hij niet hoger is dan 1 meter en niet groter dan 2 m². De hoogte wordt vanaf de grond gemeten. Dat staat in artikel 2.29, onderdeel r, van het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl); de meetregel staat in artikel 2.23. Het Informatiepunt Leefomgeving (IPLO) legt het zo uit.

Aan de gevel of op het dak: het omgevingsplan van de gemeente

Staat de unit niet op de grond, dan geldt die grens van 1 meter en 2 m² niet. U raadpleegt dan het omgevingsplan van de gemeente. IPLO noemt als uitgangspunt dat voor het plaatsen een vergunning voor een binnenplanse omgevingsplanactiviteit nodig is. Het omgevingsplan kan de unit wel toestaan zolang het bouwvolume niet groter wordt, en de gemeente bepaalt of dat zo is.

De overgangsregels van de Omgevingswet, de bruidsschat, staan sinds 1 januari 2024 in het omgevingsplan van iedere gemeente, en gemeenten kunnen ze daarna aanpassen. Een lokale controle blijft dus nodig. Dat de gemeente zulke aanvragen behandelt, blijkt uit het gemeenteblad: daarin staat bijvoorbeeld een besluit van januari 2025 waarin een omgevingsvergunning werd verleend voor een airco-buitenunit op een adres in Halsteren.

Monument of beschermd stadsgezicht: altijd een vergunning, of vaak

Bij een gemeentelijk, provinciaal of rijksmonument is voor een buitenunit altijd een vergunning nodig; dat geldt ook voor voorbeschermde monumenten. Het centrum uit de middeleeuwen geldt als rijksbeschermd stadsgezicht. Volgens de gemeente staan er in het stadscentrum meer dan 600 monumenten, waarvan ruim 200 op de rijkslijst, en in de hele gemeente ruim 750. Over beschermd stadsgezicht en beschermde monumenten schrijft de gemeente dat u bij verbouwen vaak een omgevingsvergunning nodig heeft.

Uitspraken over airco’s zelf staan daar niet; wij beweren dus niet dat een airco in het centrum verboden is. Hoe het in de binnenstad in de praktijk ligt, staat bij Airco in de binnenstad en het Havenkwartier.

Geluid: de 40 dB-eis bij aaneengesloten woningen

Het Bbl stelt voor een buitenunit die warmte of koude maakt een maximum van 40 dB op de perceelgrens naar een andere woning (artikel 4.107, tweede lid, voor nieuwbouw). Wie een bestaande woning verbouwt die tegen een andere woning aan staat, krijgt dezelfde waarde (artikel 5.14, tweede lid). De gemeente maakt er voor woningen geen eigen regel van; gemeentelijke gebruiksregels voor het geluid van warmtepompen gaan alleen over bedrijven. Hoe u het geluid beperkt en wat u bij overlast doet, staat bij Airco en geluid: afspraken met de buren.

Huurwoning: toestemming van de verhuurder

Huurt u, dan komt de verhuurder vóór de gemeente. Volgens Rijksoverheid mag een huurder niets veranderen aan de huurwoning. Kleine aanpassingen die zonder hoge kosten ongedaan zijn te maken, mogen wel. Een split-airco met een buitenunit en een doorvoer door de gevel valt daar niet vanzelf onder, dus vraagt u vooraf toestemming. De verhuurder moet binnen 8 weken op een verzoek reageren; weigert hij, dan kunt u de rechter om een oordeel vragen. Lees ook uw huurcontract.

Appartement en VvE

Bij een appartement beslist de VvE mee. Het splitsingsreglement regelt onder meer het gebruik, het beheer en het onderhoud van de gemeenschappelijke delen; daarin leest u wat voor wijzigingen aan de buitenkant geldt. VvE Belang meldt over een uitspraak van een kantonrechter uit 2026 dat een VvE een airco mocht weigeren. De rechter zag geluidsoverlast, gevelwijziging en extra onderhoud als legitieme belangen en benadrukte dat een VvE veel beleidsvrijheid heeft, zolang besluiten redelijk en goed onderbouwd zijn. Bestaat uw gebouw uit een hoofdvereniging met ondervereniging, dan moet volgens datzelfde bericht eerst de eigen VvE instemmen, daarna de ondervereniging en vervolgens de hoofdvereniging.

Naast de bouwregels: wie de airco mag plaatsen

De bouwregels gaan over de plek van de unit. Wie het toestel mag aansluiten, is apart geregeld. Een airconditioner of warmtepomp installeren of onderhouden mag u als particulier niet zelf doen, schrijft de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT). Een bedrijf mag alleen met koudemiddel werken als het een bedrijfscertificaat heeft (BRL 100 of het nieuwe STEK-schema), en elke monteur heeft een persoonscertificaat voor F-gassen nodig. Of een bedrijf en een monteur gecertificeerd zijn, ziet u in het Centraal Register Techniek. Milieu Centraal adviseert een bedrijf met het STEK-logo. Koop nooit zelf koudemiddel online: er zijn veel illegale producten in omloop. Wat er bij de montage komt kijken, leest u bij Airco laten installeren.

Zo controleert u het zelf: Omgevingsloket en gemeente

1. Bepaal de plek

   Staat de unit op de grond, binnen 1 meter hoogte en 2 m²? Dan is hij vergunningvrij, behalve bij een monument. Zo niet, ga dan door.

2. Loop de vergunningcheck door

   In het Omgevingsloket ziet u voor een adres of een vergunning, een melding of niets nodig is.

3. Kijk of het pand een monument is

   De gemeente heeft op haar pagina Monumenten en erfgoed een monumentenkaart.

4. Vraag de gemeente

   Twijfelt u, of staat het pand in of bij het beschermd stadsgezicht? Leg de situatie dan voor aan de gemeente.

5. Huur of appartement

   Vraag de verhuurder of de VvE om toestemming voordat u een opname laat doen of een toestel bestelt.

Wat de gemeente Bergen op Zoom publiceert

Een aparte pagina over airco’s of buitenunits hebben wij op de website van de gemeente niet gevonden; voor bouwregels verwijst zij naar het Omgevingsloket en naar de kaart Regels op de kaart. Dat is geen bewijs dat er niets is, dus vraagt u bij twijfel de gemeente zelf. Besluiten over vergunningaanvragen maakt de gemeente bekend in het gemeenteblad. Een belanghebbende kan volgens zo’n bekendmaking binnen zes weken na verzending van het besluit bezwaar maken. Adressen van particulieren noemen wij hier niet.